obezite-2

Obezite yaşam şeklimizin bir sonucudur. Aynı zamanda da karşılaşacağımız onlarca sorunun da kaynağıdır. Bu kadar iç içe geçmiş ve karmaşık bir neden-sorun yapısı içinde tek yönlü bir tedavi seçeneğinin başarı şansı yoktur. Obezite tedavisinin bir takım oyunu olduğunu unutmamak gerekir. İyi bir takım ise doğru ve etkin bir motivasyon ile başarıya ulaşır.

Obezite tedavisinde yaşam şekli değişikliği işte bu nedenle çok önem taşımaktadır. Uyguladığınız diyet, kullandığınız ilaçlar hatta olduğunuz ameliyatın bile başarısı sizin yapılan işe olan bağlılığınız ile doğrudan ilgilidir. Obezite tedavisinin önemli bir itici gücünü doğru destekle, kararlı bir çalışma oluşturur.

Yaşam şekli değişikliği doğru yönlendirme ile hayatınızda anlamlı değişiklikler yapmayı hedefler. Bu hedefe ulaşmak için sizi ve hayatınızı belli bir programa uyum sağlamaya yönlendirir.

Sizin de burada üzerinize düşeni yapmanız gerekmektedir:

  • Kendinize dürüst olun ve tedavi planınıza sadık kalın

            Yıllardır alışık olduğunuz hayat şeklinizi değiştirmeniz çok zor olabilir. Bu nedenle obezite tedavisi amacıyla verilen programda ilk başlarda aksama olması çok sık rastladığımız bir durumdur. Bu gibi aksamalar olduğunda öncelikle dürüst olun. Kendiniz için daha kolay uygulanabilir olduğunu düşündüğünüz başka alternatifler geliştirin ve bunları doktorunuz yada diyetisyeninizle paylaşın. Bu paylaşımlar hem sizi motive edecek hem de interaktif olarak programa katılmanızı ve sorumluluk almanızı sağlayacaktır.

  • İlaçlarınızı düzenli olarak kullanın

Obezite tedavisi amacıyla ilaç başlanmış ise ilaçlarınızı doktorunuzun söylediği şekilde kullanın. İlaçlar ile ilgili az yada çok istenmeyen etki olabilir. Bu gibi durumlarda ilaç protokollerini kendiniz değiştirmeyin. Verilen dozlardan fazla kullanmak sizi daha çok zayıflatmaz ama sağlığınızı zayıflatır.

Özellikle BMI> 35 kg/m2 olan obezite ve morbid obezite durumlarında hastalar obezite yanında metabolik sendromun diğer bulgularından bir yada birden fazlasına sahip olmaktadırlar. Bu durumda almanız gereken hipertansiyon, diyabet ve lipid  düşürücü ilaçlarınız olabilir. Bu tedavilerinizin aksatılması kilo vermenizi zorlaştıracağı gibi, ciddi sağlık risklerini de beraberinde taşır.

  • Destekçilerinizi belirleyin

Obezite tedavisinin takım oyunu olduğunu unutmayın. En önemli desteğiniz ailenizden gelecektir. Obezite hastalarımızın bir çoğunun ailesinde de obezite sorunu olan yakınları bulunmaktadır. Birbirine destek olmak anlamında bunu bir avantaj haline dönüştürmelisiniz. Ailenin tüm bireyleri sizle beraber bu yolda yürüyecektir. Arkadaş veya iş çevrenizde size engel olacağını düşündüğünüz kişiler ile temasınızı en az düzeye indirin. Motivasyonunuzu korumak ve abur cuburdan, stresden uzak durmak başarıya giden yolu kısaltır.

  • Akılcı ve gerçekçi hedefler belirleyin

            Obezite tedavisinde önemli noktalardan biri de hedefin akılcı ve mantıklı olarak saptanmasıdır. Ulaşılması pratik olanakların dışında olacak hedeflerin saptanması hedefe hiçbir zaman ulaşılamamasına neden olur. Obezite sorunu nedeniyle gelen hastalarımızın büyük çoğunluğu motivasyon sıkıntısı yaşarken böyle bir hayal kırıklığı daha fazla kilo alımına sebep olabilir. Ayrıca son hedefin yanısıra belli zaman dilimleri için hedefi bölmekte çok büyük fayda sağlanacaktır. Böylece kısıtlı zamanda erişilecek küçük hedefler ile kendinizi daha sık başarıya ulaşmış görmeniz motivasyonunuzu pekiştirecektir. En küçük başarınızda bile kendinizi ödüllendirin. Hiçbir ilerlemeyi küçümsemeyin. Unutmayın başkaları için küçük olan adımlar sizin için çok büyük olabilir. Önemli olan onların değil sizin ne hissettiğinizdir.

obezite cerrahisi kimlere uygundur

  • Doktorunuzla sık randevular ayarlayın

Obezite tedavisinde en önemli rehberiniz tedavinizi planlayan doktorunuz yada diyetisyeninizdir. Motivasyonunuzun ana kaynağı da o olacaktır. Onun için doktorunuz ile olan randevularınıza uyun. Yeterince kilo veremediğiniz için katılmak istemediğiniz randevunuz aslında hiç beklemediğiniz kadar verimli ve mutluluk verici geçebilir. Unutmayın doktorunuz sizin yanınızda olan sırdaşınızdır. Sizi asla yargılamaz yada ayıplamaz. Ama sorunlarınıza ancak onlardan haberdar olur ise çözüm üretebilir.

  • Bilgileriniz sık sık tazeleyin

Obezite tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de gittikçe artan bir sağlık sorunu olarak önemini korumaktadır. Bu nedenle hem uluslararası kamu kuruluşları hem de sağlık bakanlığına ait çok sayıda güvenilir kaynaktan hem farklı gelişmeler hem de çalışmalara ait sonuçlara ulaşmak mümkündür. Obezitenizle ilgili hem diyet hem egzersiz hemde psikolojik destek ve farklı fikirler edinebileceğiniz kaynaklara internet üzerinden ulaşabilirsiniz. Okumak ve ilgilenmek obezite ile mücadelenizde size çok önemli katkılar sağlayacak ve obezite tedavinizde ki motivasyonunuzu arttıracaktır.

  • Deneyimlerinizi paylaşın

İnternet ortamında yada kendi arkadaş çevrenizde sizinle aynı mücadeleye başlayan insanlar ile konuşmak çok faydalı olacaktır. Çünkü her hastanın tedavisi kendine has ilerler. Dolayısıyla herkes farklı deneyimler yaşar. Önemli olan sizin yaşadığınız zorlukların aynısını değil ama yaşadığı zorlukları aşmayı başarmış kişiler ile deneyim aktarımında bulunmaktır. Obezite tedavisinin en önemli unsuru olan motivasyon aynen bilginin paylaşarak artması gibi, deneyimlerin paylaşılmasıyla diri kalır. Unutmayın bir süre sonra sizde deneyimleri ile yol gösteren eski bir obezite hastası olacaksınız.

  • Başarı öyküleri dinleyin

            Motivasyonun en önemli şartı başarıya olan inancınızdır. Obezite tedavisinde geçmiş başarılar birçok obezite hastası için cesaret verici olmaktadır. Yıllar boyu sizinle beraber gelen obezitenizin hayatınızın sonuna kadar sizinle gideceğinizi düşünüyorsunuz ve bunu düşünen tek kişi siz değilsiniz. Obezitenizden kurtulmayı hayal bile edemediğiniz anları belki de çok sık yaşıyorsunuz. Oysa ki sizden daha ciddi morbid obezitesi olan ancak sabırla ve doğru adımları atarak obezitesinden kurtulan onlarca yüzlerce insan var. Onlarla konuşmak yılgınlığa düştüğünüz anlarda size belki doktorunuzdan da daha fazla güven verebilir.

  • Yemeyi tetikleyen uyaranlardan uzak durun

Birçok morbid obezite hastası önlenemez aşırı yeme bozukluğu (Binge Eating Disorder – Tıkınırcasına Aşırı Yeme) nedeniyle başvurmaktadır. Bu hastalarımız ile yaptığımız görüşmelerde en çok tetiklyici gıdaların altta yatan neden olabildiğini görüyoruz. Birçok hasta yeme hissini tetikleyen çeşitli uyaranlardan uzak kalamadığı için aşırı yemek yeme dürtülerini kontrol edemiyorlar. Siz de eğer bu duruma benzer sıkıntılar yaşıyor iseniz, öncelikle sizde yemek yeme hissini tetikleyen gıdalar yada görsel uyaranların neler olduğunu saptamaya çalışın. Bu uyaranları olabildiğince hayatınızdan çıkarttığınız ölçüde obezite tedavisinde başarıya yaklaşacaksınız.

  • Yediğiniz herşeyi kayıt edin

Morbid obezitesi olan birçok insan zayıf insanların çoğundan az yemek yediğini düşünmektedir. Obezite tedavisinde ki ana unsur hangi durumda olduğumuzu doğru değerlendirmektir. Onun için günlük hayatımızın her anı hakkında doğru değerlendirme yapmalıyız. Obezite tedavisine başlarken hastalarımızdan istediğimiz bir başka önemli nokta, gün içinde tükettikleri tüm katı ve sıvı gıdaları miktar ve ölçüleri ile düzenli olarak en az bir hafta kayıt altına almalarıdır. Bu işlemi bazı zamanlarda diyet  ve egzersiz programına başlamadan önce yaparız. Böylece hasta kendi enerji alımı ile ilgili gerçekçi bilgi sahibi olur. Yediklerinizi kayıt etmeniz aynı zamanda yeme duygusunu tetikleyen etmenlerin ortaya konmasında da faydalı olabilmektedir.

yeme-asliskanligi

  • Obez tipi yeme şeklini değiştirin

Özellikle morbid obezitesi olan hastalar aşırı hızlı ve ağız dolusu lokmalar alarak yemek yemeğe alışmışlardır. Soluksuzca ve bir an önce bitirme arzusu ile yemek yerler. Oysa büyük lokmalar ardı ardına yutulduğunda mide sindirimi için vakit kalmaz. Mide kendine gelen içeriği bir an önce ilerletmek ister ve gıdalar tam olarak sindirilmeden ilerler. Ayrıca hacimli olarak midenin hızla doldurulması mide kaslarında esneme yaparak mide hacminin genişlemesine neden olur.

Obezite tedavisinde yeme şeklinin değişmesi çok önemlidir. Sık sık ama küçük porsiyonlar ile öğünler arttırılır. Öğün başına düşen kalori azaltılır. Yemek esnasında küçük lokmalar halinde alınıp gerekirse zaman tutularak belli sürelerde çiğnenmesi sağlanır. Böylece tokluk hissine daha hızla ulaşılır ve hem hacim hem de kalori olarak daha düşük miktarda tüketim sağlanmış olur.

Genel olarak yaşam şekli değişikliği kararlılığın ve “hazır olma” durumunun üç ana hattı üzerine oturur:

  1. Bilgi
  2. Ne yapmalıyım?
  3. Neden yapmalıyım?
  4. Motivasyon
  5. Beceri
  6. Nasıl yapmalıyım?

Davranış ve yaşam değişikliği için obezite hastasının hazır olması önemlidir. Davranış değişikliği tedavisinin amacı obezite hastasında alışkanlıkların değişmesini sağlamak ve bu alışkanlık değişikliğinin kalıcı olmasını sağlamaktır. Bundan dolayı da bireyin bu alışkanlık değişikliğini yapacak kapasitesinin en üst düzeye çıkartılması davranış terapisinin ana hedefini oluşturur. Uzun zamandır oturmuş ve yer edinmiş alışkanlıkların değiştirilmesi gerçekten acı verici ve yüksek fedakarlık gerektirdiğinden çok güçlü istek ve irade olmaz ise olmazlardandır.

Bunun için ²hazır olma² durumu çok büyük önem taşımaktadır. Genel olarak obezite yada morbid obezite nedeniyle gelen hastalarda öncelikle bu ²hazır olma² durumunu değerlendiriyoruz. Hazır olan hasta, gerekli koçluk ve rehberlik hizmeti ile aslından yapılması gerekenin büyük kısmını kendisi yapıyor. Oysa kendini hazır hissetmeyen yada zorlanarak gelen hastalarda direnç çok güçlü olabiliyor. Hazır olma durumunu üç seviyede değerlendiriyoruz: Hazır olmayan, Emin olmayan ve Hazır olan.

Hazır Olmayan Hastanın Yönetimi

Bu hastalar genellikle geçmişte birçok başarısız deneme sonrasında kilo verme ümitlerini kaybetmiş hastalardır. Bize geldiklerinde de kilo vermek ile ilgili çok fazla beklentileri ve ilgileri de olmamaktadır. Bu hastalarımızla sadece obezitenin sorunları üzerine konuşuruz. Onları obezitenin metabolik etkileri üzerinde araştırma yapmaya yönlendiririz. Hepsini mutlaka kontrole çağırarak tekrar görmek isteriz. Özellikle ilk tanışmada asla plan yapmayız ve asla herhangi bir şekilde yaptırıma yönlendirmeyiz. Bu hastalarımızın birçoğu ikinci randevularına kararlaştırılan zamanda gelmezler. Biz de onları huzursuz edecek şekilde asla aramayız. Bu gruptan hastaların önemli bir kısmı daha sonra er yada geç dönüş yaparlar. Yıllar boyu obezite ile yaşamak obezitesi olan insanlarda çoğunlukla bir suçluluk duygusu yaratmaktadır. Ayrıca bilgilendirme ve herşeyi oluruna bırakma birçok hastamızda kilo veremeyecek olmaya şartlanmayı kırmaktadır. Unutmadığımız tek şey vardır: Obezite tedavisinde ²hastaya rağmen² hiçbirşey yapılamaz.

Emin Olmayan Hastanın Yönetimi

Bu hastalarımız genel hatları ile obezitenin onlara verebileceği yada halihazırda vermiş olduğu zararların bilincinde olan hastalardır. Ancak ne şekilde ve nasıl kilolarından kurtulacaklarını bilememektedirler. Yada bir kısmı kendine olan güven eksikliği nedeniyle başarısızlık korkusu yaşamaktadırlar. Bu hastaların ihtiyacı olan küçük bir başlangıçtır. Bu hastalarımıza büyük zorluklar gerektirmeyen basit birkaç değişiklik öneririz. Hayatlarında yaptıkları basit bir iki değişiklik ile az yada çok bir farklılık deneyimleyen bir çok hastamız daha ilerisi için ne yapabilirim arayışına girer. Bir takım sorular içeren anketler iile hayatlarında değiştirebilcekleri alışkanlıklarını keşfetmelerini ve değişimi kendilerinin yönetmelerini sağlamaya çalışırız.

Hazır Olan Hastanın Yönetimi

Obezite tedavisine karar vermiş ve bunun için hayatında önemli ve zorlu değişiklikleri yapmaya hazır olan hastada çok daha planlı, zamanlaması ayarlanmış, ölçülebilir ve kontrol edilebilir bir program ile performans kriterlerine dayalı sıralı hedefler koyarız. Bu hedeflere ulaşmada hastanın kendi kendisini takip etmesi ve bu alışkanlığı edinmesini sağlamak ilk başladığımız basamaktır. Bu alışkanlığın edinilmesi ve sürdürülmesi iki aşamada gerçekleşir:

  1. Edinilmesi istenilen davranışların belirlenmesi

Hangi yaşam değişikliklerinin yapılacağı yarım saatlik bir konuşmada belirlenebilir. Bunun için ²çaya tek şekerden fazla kullanma², ²kahvaltıda sadece bir dilim ekmek ye², ²30 dakikadan az yürüme² yada ²asansör kullanma² gibi basit ve kolay uygulanabilir 4 yada 5 davranış kalıbı hasta ile beraber kararlaştırılır. Bunun kararlaştırılmasında hastaya yardımcı olabilecek çoklu seçenekli bir anket de kullanılabilir. Bizim kullandığımızda yaklaşık 20 seçenek, üç farklı cevap ile hasta tarafından yorumlanmaktadır: zaten yapabiliyorum, hiç yapamam, zorlanarak da olsa yapabilirim. Böyle bir anket ile hastalarımız hangi davranışlara hayatlarında yer verebildiklerini değerlendirip içgörülerini arttırabilirler. Böylece hastalar hangilerini yapabileceklerini değerlendirebilirler ve böylece daha fazla sorumluluk alırlar. Bizde zorlanarak yapabileceği seçenekleri daha fazla seçerek 5 adet model saptarız. Bu bize belli zaman sınırları içinde küçük ve kısa vadeli hedefler yaratmak olanağını verir.

  1. Kilo Kaybının ve davranış kalıbının izlenmesi

Hastalar bir aylık bir zaman dilimi içinde bütün takiplerini kendileri yaparlar. Bu kendi yaşam şekillerini daha iyi kavrama, iç görülerini arttırma, kendi başarı kriterlerini yaratma gibi onları daha ileriye gitmeye özendiren güçlü bir motivasyon sağlar. Birçok hasta bir ayı doldurmadan 2-3 hafta içinde tekrar başvurarak kendilerine hafif ve kolay gelen modellerin değiştirilmesini talep ederler. Obezite tedavisi sürecinin yönetilmesine hastanın aktif olarak katılımı, obezite tedavisi sürecinin  daha dinamik olarak yönetilmesine ve başarı oranının artmasına neden olmaktadır.

Dr. Tuğrul Demirel Obezite ve Diyabet Cerrahisi
Obezite, Diyabet ve Revizyon Cerrahisi ile ilgili öğrenmek istediklerinizi ve randevu taleplerinizi bize yazabilirsiniz.